उत्तराः - नवमी- अभ्यासकार्यपत्रम्

 

१.     संधिविच्छेदं चिनुत।

          i. सदैव-                              (ब) सदा+एव      

    ii.   तत्रैव -                                (स) तत्र+एव

  iii.    सैषा -                         (ब) सा + एषा               

   iv.   प्रत्येकं -    (स) प्रति+एकं 

        v. अद्यत्वे पो+अनम् उत्तमं वहति।   पवनम्       

       vi.    त्वम् कुत्र गच्छसि?               त्वं कुत्र       

     vii.   श्रीमान् मत्+उन्मत्तः कुत्र अस्ति?     मदोन्मत्तः       

   viii. तत्र तु रविः + उदयति।              रविरुदयति

        

२. अधोलिखितवाक्यानि कोष्ठकगतशब्देषु उचित-उपपदविभक्ति-प्रयोगेन पूरयत।

    i.  ___________(पठन) विना उन्नतिः असंभवम् (पठनस्य / पठनं / पठनः)

   ii.   छात्राः _________(गृह) प्रति गच्छन्ति।  (गृहात् / गृहस्य / गृहं )

 iii.  (मूल्य) __________हीनः नरः पशुतुल्यः। (मूल्येभ्यः / मूल्यैः / मूल्यान्)

  iv.    पिता अवदत् – अलम् (विवाद) विवादेन।

   v.   _______(शिव) नन्दी रोचते। शिवाय

 vi.  अहं _________(तत्) कार्यं यच्छामि। (तस्य  / तस्मै / तस्मात्)

३. प्रदत्तविकल्पेभ्यः उचितशब्दरूपाणि चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत ।                     

    i. प्रत्येकं व्यक्तौ (व्यक्ति में) _________ अभवत्। (अ) कविः       

   ii. चन्द्रयानं ३ ________ समीपम् अगच्छत्।           (स) हिमांशोः   

  iii. __________ गृहं कुत्र अस्ति?                              (स) भवतः          

  iv. _______ शीतलं जलं नास्ति।                  (ब) नद्यां              

   v. ________ चित्रम् उद्यानस्य अस्ति।                       (ब) तत्             

४. उचितधातुरूपैः रिक्तस्थानानि पूरयत।                                               

            i.   अस्माकं चन्द्रयानस्य सफलता उत्तमा अभवत्।   (भू लङ्ग लकारेण)

          ii.   बालौ वृद्धजनान् सेवेते  (सेव् लट् लकारेण)

        iii.      ह्यः अहम् आपणात् वस्तूनि नीत्वा आश्रमं गच्छेयम्  (गम् विधिलिङ् लकारेण)

            iv.          सर्वाः प्रयोजनाः उत्तमाः सन्तु।        (अस् लोट् लकारेण)

             v.          भारतम् आयोजनं कृत्वा प्रशंसां लप्स्यति।     (लभ् लृट् लकारेण)

५. रेखांकितपदेषु प्रकृति-प्रत्ययं संयोज्य विभज्य वा रिक्तस्थानानि पूरयत ।  

                 i.          ज्ञातुम् –     ज्ञा+तुमुन्                        vii गम्+क्त्वा         गत्वा

                ii.          नंतुम् –    नम्+तुमुन्                         viii पा+क्त्वा           पीत्वा

              iii.          गम्+तुमुन् –   गंतुम्                          ix  नम्+क्त्वा           नत्वा

              iv.          स्नातुम् –        स्ना+तुमुन्                    x चल्+तुमुन्          चलितुम् 

                v.          आ+दा+ल्यप् -  आदाय                     xi हस् + तुमुन्         हसितुम्

              vi.          प्रदाय -       प्र+दा+ल्यप्                  xii पठितुम्            पठ्+तुमुन्